Słownik pojęć
Czasami w pracy psychologa spotykamy się z terminami, które mogą być trudne do zrozumienia. Zastanawiasz się, co dokładnie oznaczają? W tej sekcji wyjaśniamy najczęściej używane pojęcia w prosty i przystępny sposób, żebyś mógł lepiej poruszać się po terminologii psychologicznej. Jeśli coś jest niejasne, po prostu zajrzyj tutaj!
Jest rodzajem pomocy oferowanym osobom doświadczającym trudności przystosowawczych oraz kryzysów rozwojowych. Zazwyczaj obejmuje od kilku do kilkunastu spotkań, a ich częstotliwość jest indywidualnie ustalana z psychoterapeutą. W odróżnieniu od psychoterapii nie jest metodą leczenia.
Jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych i trudności emocjonalnych. Opiera się na regularnych spotkaniach z wykwalifikowanym psychoterapeutą, których celem jest szeroko rozumiana poprawa stanu psychicznego. Dzięki pogłębianiu rozumienia siebie oraz leczącej relacji terapeutycznej psychoterapia daje możliwość zmiany przeżywania siebie oraz swoich kontaktów z innymi na bardziej satysfakcjonujące.
Jest jednym z regularnych spotkań z psychoterapeutą, podczas którego omawiane są wnoszone przez pacjenta trudności. W ramach sesji zazwyczaj rozmawia się o uczuciach, przemyśleniach, spostrzeżeniach oraz różnego rodzaju doświadczeniach pacjenta. Czas trwania jednej sesji w zależności od ustaleń z konkretnym psychoterapeutą wynosi zazwyczaj około 45 – 50 minut.
Rodzaj umowy zawartej między pacjentem a psychoterapeutą na czas psychoterapii w formie ustnej lub pisemnej określającej zasady spotkań. Zawiera najczęściej takie kwestie jak czas i częstotliwość spotkań, cele psychoterapii, wysokość opłaty za sesję i zasady odwoływania spotkań.
Skupia uwagę na zrozumieniu ukrytych konfliktów, motywów, uczuć wpływających na zachowanie człowieka. W podejściu tym dużą wagę przykłada się do znaczenia nieświadomości, która jest eksplorowana w procesie terapeutycznym. Wczesne doświadczenia i relacje w dzieciństwie uważane są za bardzo istotne w kontekście pojawiających się w życiu dorosłym objawów. Duże znaczenie ma relacja teraputyczna, którą w tym podejściu uważa się za ważny czynnik leczący. Skutkiem terapii jest poszerzenie świadomości pacjenta na temat jego wzorców zachowań i mechanizmów obronnych, co pozwala na wprowadzenie trwałych zmian w osobowości.
Opiera się na założeniu, że myślenie ma zasadniczy wpływ na emocje i sposób funkcjonowania jednostki. Człowiek w toku swojego życia nabywa pewnych wewnętrznych przekonań na temat siebie i świata zewnętrznego, niektóre z nich okazują się nieprzystosowawcze i doprowadzają do zniekształcenia poznawczego rzeczywistości, a co za tym idzie, pojawienia się objawów zaburzeń psychicznych. Na co dzień w naszych głowach pojawiają się związane z tymi przekonaniami automatyczne myśli, których skutkiem są konkretne uczucia i zachowania. W toku terapii monitorowane i analizowane są myśli pacjenta w kontekście ich wpływu na dane zaburzenia. Efektem terapii jest zmiana zniekształconego sposobu myślenia pacjenta na bardziej funkcjonalne.
Podejście to zakłada, iż człowiek funkcjonuje w ramach pewnej całości, systemu, od którego zależy sposób jej reagowania, radzenia sobie z różnymi trudnościami. Systemem może być rodzina, para mieszkających ze sobą osób lub niewielka grupa społeczna.
System posiada swoje zasady, sposoby komunikowania się i nawiązywania relacji z innymi. Jednostki w danym systemie przyjmują różne role, mają jakąś wspólną historię, działają wedle charakterystycznych dla danej grupy przekazów. Bywa, że wzorce w nim panujące są w jakiś sposób zaburzone i tym samym generują problemy w funkcjonowaniu danej jednostki; mogą to być trudności w zbudowaniu satysfakcjonującego związku z drugim człowiekiem lub objawy zaburzeń psychicznych. Reprezentanci ujęcia systemowego zakładają, że terapii należy poddać cały system, jeżeli celem jest trwała zmiana jednostki. Tego rodzaju terapia jest więc najczęściej stosowana względem par i rodzin. Terapeuta pracujący zgodnie z modelem systemowym jest zazwyczaj aktywny, choć niekoniecznie dyrektywny. Podstawowym celem terapii systemowej jest uzyskanie tego rodzaju zmiany, która spowoduje, iż członkowie danego systemu będą się wzajemnie wspierać, szanować swoje wzajemne granice i komunikować się w zdrowszy sposób.
Bazuje na naturalnej zdolności mózgu do leczenia urazów psychicznych, które mogą “goić się” podobnie do rany. Celem tego rodzaju terapii jest zmiana postrzegania traumatycznych wspomnień tak, aby nie przeżywać ich wciąż na nowo i by zostały one jedynie wspomnieniem pacjenta. W tej metodzie wykorzystuje się stymulację bilateralną (np. ruchy gałek ocznych lub dotyk) do przetwarzania wspomnień i zlikwidowania skutków traumy. Ten sposób pracy z pacjent powstał w oparciu o wiedzę dotyczącą funkcji ciała migdałowatego w mózgu w procesie magazynowania i odtwarzania wspomnień dotyczących traumy. W czasie sesji terapeutycznej pacjent odtwarza bolesne wspomnienia, jednocześnie koncentrując się na stymulacji dokonywanej przez terapeutę, dzięki czemu znaczenie wydarzeń zmienia się na nowe, nie budzące już obaw. Na poziomie pracy mózgu, zmienia się położenie wspomnienia z ciała migdałowatego do kory nowej. Można to opisać w prosty sposób jako uporządkowanie traumy i ułożenie jej na właściwej półce w mózgu. Terapia EMDR jest z powodzeniem stosowana między innymi w leczeniu zaburzeń lękowych, zwłaszcza PTSD.
Jest to proces podczas którego psycholog bada aspekty funkcjonowania psychicznego człowieka, takie jak rodzaj osobowości, poziom rozwoju umysłowego, obecność cech wskazujących na dany rodzaj zaburzenia oraz poziom funkcjonowania procesów poznawczych jednostki. Diagnoza psychologiczna może również służyć rozpoznaniu zasobów jednostki oraz mechanizmów leżących u podstaw funkcjonowania osoby. Podczas badania psychologicznego psycholog korzysta ze swoich specjalistycznych narzędzi, takich jak wywiad, obserwacja oraz testy psychologiczne.
Osoba, która ukończyła jednolite pięcioletnie studia magisterskie na kierunku Psychologia, posiadająca kwalifikacje do udzielania pomocy psychologicznej oraz przeprowadzania diagnozy psychologicznej.
Co najmniej mgr psychologii, który ukończył czteroletnie specjalistyczne szkolenie w zakresie psychologii klinicznej, obejmujące liczne staże w placówkach medycznych i kursy dotyczące medycznych dziedzin psychologii oraz zdał egzamin państwowy w Centrum Egzaminów Medycznych.
To specjalista zajmujący się diagnostyką i terapią zaburzeń funkcji poznawczych (m.in. pamięci, uwagi, języka), emocjonalnych oraz behawioralnych, wynikających z uszkodzeń lub dysfunkcji ośrodkowego układu nerwowego. Wspiera pacjentów m.in. po urazach mózgu, udarach, w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, padaczki oraz zaburzeń rozwojowych.
Aby uzyskać kwalifikacje neuropsychologa, konieczne jest ukończenie studiów magisterskich, a następnie odbycie czteroletniego szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie Psychologii Klinicznej. W ramach tego szkolenia możliwe jest wybranie jednej z czterech ścieżek specjalizacyjnych, w tym neuropsychologii. Proces kończy się państwowym egzaminem specjalizacyjnym i uzyskaniem tytułu specjalisty psychologa klinicznego – neuropsychologa.
Osoba z wykształceniem najczęściej psychologicznym lub pokrewnym, która dodatkowo ukończyła całościowy czteroletni kurs psychoterapii w specjalistycznym ośrodku, odbyła wymagane staże i napisała pracę dyplomową
Psychoterapeuta, który zdał egzamin w jednym z zawodowych towarzystw (między innymi Polskie Towarzystwo Psychologiczne i Polskie Towarzystwo Psychiatryczne), sprawdzający jego wiedzę, doświadczenie i dojrzałość do wykonywania pracy psychoterapeuty.
Lekarz medycyny, który wyspecjalizował się w dziedzinie psychiatrii i może leczyć zaburzenia psychiczne za pomocą farmakoterapii.
Spotkania z doświadczonym, wykwalifikowanym nauczycielem psychoterapii, podczas których psychoterapeuta rozwija swoje kompetencje w prowadzeniu psychoterapii, uzyskuje wskazówki dotyczące swojego warsztatu pracy, uzyskuje wsparcie merytoryczne w zakresie aktualnie prowadzonych przez siebie procesów terapeutycznych. Wskazanym jest, by każdy czynny zawodowo psychoterapeuta poddawał swoją pracę superwizji.
Jest zaburzeniem psychicznym któremu towarzyszą konkretne objawy, nie pozwalające na prawidłowy poziom funkcjonowania człowieka. Do najczęściej występujących objawów depresji należą: przygnębienie, utrata radości życia, zwiększona męczliwość, obniżona samoocena, negatywna ocena rzeczywistości, utrata zainteresowań, zaburzenia snu oraz obniżenie libido. Jeśli objawy te występują co najmniej dwa tygodnie, nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty, ponieważ kliniczna depresja sama nie przejdzie, istnieje duże ryzyko jej pogłębiania się, pojawienia się myśli samobójczych, a nawet śmierci. Szacuje się, że każdego roku około 1 milion osób na świecie umiera z powodu depresj
Inaczej nerwicowe, zaburzenia psychiczne, którym towarzyszy przeżywanie lęku. Lęk ten oznacza niepokój, uczucie nieokreślonego niepokoju, napięcia psychicznego, któremu towarzyszą objawy somatyczne takie jak drżenie rąk, wzmożona potliwość, kołatania serca, dolegliwości układu trawiennego i wiele innych. Do zaburzeń lękowych zalicza się między innymi fobie specyficzne, uogólnione zaburzenia lękowe, zaburzenia paniczne, zaburzenia stresowe pourazowe, Zaburzenia lękowe powodują obniżenie codziennego poziomu funkcjonowania jednostki, mają negatywny wpływ na jej poczucie szczęścia.
To trwałe wzorce myślenia, odczuwania i zachowania, które w różnym stopniu odbiegają od norm społecznych i utrudniają funkcjonowanie w relacjach, pracy i codziennym życiu. Objawy zwykle pojawiają się już w młodym wieku i są obecne przez dłuższy czas. Osoby z zaburzeniami osobowości mogą mieć trudności w regulowaniu
To poważne zaburzenie psychiczne, w którym dochodzi do utraty kontaktu z rzeczywistością. Osoba doświadczająca psychozy może mieć omamy (np. słyszeć głosy), urojenia (fałszywe przekonania), zaburzenia myślenia oraz trudności w logicznym postrzeganiu świata i siebie. Psychoza może występować w przebiegu różnych chorób, m.in. schizofrenii, choroby afektywnej dwubiegunowej czy ciężkiej depresji. Wymaga specjalistycznej diagnozy i leczenia, zwykle farmakologicznego i/lub psychoterapeutycznego.
Kryzys psychiczny to stan silnego napięcia emocjonalnego i dezorganizacji psychicznej, wywołany trudnym lub nagłym doświadczeniem, które przekracza możliwości radzenia sobie danej osoby. Może być reakcją na stratę, chorobę, traumę, zmianę życiową lub inne stresujące wydarzenie. Objawia się m.in. lękiem, przygnębieniem, dezorientacją, a czasem myślami samobójczymi. Kryzys psychiczny nie jest chorobą, ale może prowadzić do jej rozwoju, jeśli nie zostanie odpowiednio zaopiekowany. Wsparcie psychologiczne i szybka pomoc specjalisty są kluczowe dla powrotu do równowagi.
To myśli dotyczące odebrania sobie życia, które mogą przybierać różną formę: od przelotnych rozważań, przez tworzenie planu, aż po konkretne zamiary. Ich obecność zawsze wymaga poważnego potraktowania i oceny ryzyka przez specjalistę. Ważne: Jeśli podejrzewasz, że ktoś może mieć myśli samobójcze – zawsze pytaj o to wprost. Bezpośrednie pytanie np. „Czy masz myśli, żeby odebrać sobie życie?” nie wyrządza krzywdy – to mit, że może „podsunąć” taki pomysł. Wręcz przeciwnie – może dać osobie w kryzysie szansę na otwarcie się i uzyskanie pomocy.
To przekonania o braku sensu życia, poczucie bezradności, bezwartościowości lub chęć „zniknięcia”, bez konkretnych planów odebrania sobie życia. Choć mogą wydawać się mniej groźne, niezaopiekowane mogą przekształcić się w myśli samobójcze, dlatego również wymagają uwagi i wsparcia psychologicznego.
Dodaj tu swój tekst nagłówka
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.